Zelfkennismethode ZKM

In de jaren ’70 constateerden Hubert Hermans, hoogleraar psychologie aan de Radboud-universiteit, en zijn vrouw, psycho-therapeute Els Hermans-Jansen, dat de psychologie het unieke van ieder mens uit het oog was verloren. Zij ontwikkelden daarna in verschillende fasen de zgn. waarderingstheorie en de ZKM: de ZelfKonfrontatieMethode of ZelfKennisMethode. Theorie en methode zijn geworteld in de narratieve psychologie.

In deze stroming van de persoonlijkheidspsychologie staat het verhaal centraal, dat de persoon over zichzelf en over de wereld vertelt. Zelfonderzoek met de ZKM is dus geen psychologische test, maar je werkt met jouw eigen unieke levensverhaal. Je onderzoekt de belangrijkste ervaringen uit verleden, heden en je verwachtingen voor de toekomst. En je gaat bewust na welke gevoelens zich afspelen in je hart als je bij die ervaringen stilstaat.

gestructureerd

ZKM zelfonderzoek heeft een aantal unieke kenmerken. Je onderzoekt dus je eigen levensverhaal. Dat gaat niet van de hak op de tak, maar gebeurt gestructureerd. Je brengt bijvoorbeeld apart het verhaal van je verstand in kaart (de ervaringen die je vertelt) en het verhaal van je hart (de gevoelens die de ervaringen oproepen). Maar je brengt ook structuur aan in je gevoelens. Gevoelens kunnen zeer verwarrend zijn en voor ons verstand soms onbegrijpelijk. De ZKM ordent de gevoelens die een ervaring oproept en maakt je bewust van gevoelens, waarvan je niet wist dat je die ook aanwezig zijn als je bij die ervaring stilstaat.

Bijzonder is ook dat ZKM zelfonderzoek onvermoede verbanden in je levensverhaal aan het licht brengt. Je kunt met behulp van het zelfonderzoek de onderstromen op het spoor komen, die richting geven aan jouw leven. Verschillende ervaringen kunnen dezelfde gevoelspatronen oproepen en de ZKM maakt dat zichtbaar. Ook ervaringen op heel uiteenlopende gebieden kunnen toch dezelfde gevoelens oproepen. Ignatius van Loyola zou waarschijnlijk gezegd hebben dat God in deze ervaringen dezelfde boodschap duidelijk maakt. Er zijn verschillende parallellen tussen de ignatiaanse omgang met gevoelens en ZKM-zelfonderzoek.

ZKM

De ZKM is de belangrijkste methode die ik in mijn praktijk gebruik. Begeleiding start ik bij voorkeur met een ZKM-zelfonderzoek. Als je meer wilt weten over deze bijzonder methode, kijk dan eens op de website van mijn beroepsorganisatie: de ZKM-Vereniging. Je vindt daar achtergronden over de methode, artikelen, ervaringsverhalen, namen van begeleiders. De website is vrij sterk gericht op loopbaancoaching maar een ZKM-zelfonderzoek wordt altijd aangepast aan jouw eigen situatie. Ook geloof, werk en seksualiteit kun je naar wens mee nemen in een ZKM-zelfonderzoek. Een leuk boekje over de ZKM is Het verdeelde gemoed van Hubert J.M. Hermans en Els Hermans-Jansen, Baarn 1999. Bijvoorbeeld bij Bol.com.